|
ΔΗΜΟΣ
ΡΑΦΗΝΑΣ
Ιστορικό
Ένας από τους 100 Δήμους των Αθηνών που ορίστηκαν
από τον Κλεισθένη ήταν και ο ΑΡΑΦΗΝ (η
ονομασία Ραφήνα προκύπτει από την μετάθεση του αρχικού γράμματος άλφα της λέξης
Αραφήν στο τέλος). Εδώ ζούσε μία από τις 10 φυλές της
Αττικής με ηγέτη τον Αραφήνα, έναν από τους 100 ήρωες
της Αττικής. Όλη η παραλία από την Ραφήνα μέχρι τη σημερινή Λούτσα λεγόταν «Αραφηνίδες Αλές». Η Ραφήνα πρέπει
να αποτελούσε σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, μεγάλο εμπορικό κέντρο με
διασυνδέσεις με την Εύβοια, την κυρίως Ελλάδα και τις Κυκλάδες. Στην
περιοχή του Δήμου Ραφήνας έχουν εντοπισθεί ευρήματα Πρωτοελλαδικής ανάπτυξης
(θέση Μαρίκες και πάνω από το λιμάνι) καθώς και
Βαλανείο Ρωμαϊκών χρόνων. Η αρχαία
Ραφήνα βρίσκεται πάνω από το λιμάνι, σε μικρό λόφο που ¨επιβλέπει¨ την ακτή.
Στον οικισμό της Pαφήνας
ανασκάφηκαν προϊστορικά ορθογώνια σπίτια με δίρριχτη
στέγη και εγκαταστάσεις για την κατεργασία του χαλκού. Ο οικισμός προστατευόταν
μερικώς από ισχυρή οχύρωση. Οι οικίες ήταν ορθογώνιες, σχετικά ευρύχωρες και
μοιράζονταν τους τοίχους με τις διπλανές. Η οργάνωση του οικισμού ήταν κανονική
σε σύγκριση με το γειτονικό Ασκηταριό. Στη θέση Ασκηταριό (παραλία Μαρίκες), και σε τριγωνικό σχήμα, ευρέθησαν οχυρωμένοι
οικισμοί της πρώιμης εποχής του Χαλκού (3200-2000 π.X.). Η πρωτοελλαδική ακρόπολη του Ασκηταριού ήταν
χτισμένη πάνω στο ομώνυμο ακρωτήρι. Το ακρωτήριο, μερικώς παρέχει μια φυσική
οχύρωση, καθώς η Ανατολική και Βορειοδυτική πλευρά συνίσταται από βράχους που
πέφτουν στη θάλασσα. Η τρίτη Νοτιοδυτική πλευρά είναι η μόνη προσβάσιμη πλευρά. Ηταν μια
συσπειρωμένη οικιστική εγκατάσταση. Τα κτίρια ήταν πολύ κοντά το ένα στο άλλο
με μονοπάτια ανάμεσα τους. Νεκροταφείο πρέπει να υπήρξε στο χαμηλότερο
ακρωτήριο στα ανατολικά της θέσης. Στην
κοιλάδα του μικρού τοπικού χειμάρρου, περίπου
Η σύγχρονη ιστορία της Ραφήνας αρχίζει
το 1923.Στις 21 Ιουνίου 1923 στο υπ. αρ. 165 φύλλο της Εφημερίδας της
Κυβέρνησης (τεύχος 1ο ) δημοσιεύεται η απαλλοτρίωση του κτήματος
Σκουζέ (σημερινά όρια Δήμου Ραφήνας) από το κράτος. Ενώ στις 13 Ιουλίου 1923
υπ. αρ. 190 φύλλο της Εφημερίδας της Κυβέρνησης (τεύχος 1ο)
δημοσιεύεται η παραχώρηση του απαλλοτριωμένου αυτού κτήματος στους εκ Τρίγλιας
Βιθυνίας Μικράς Ασίας πρόσφυγες. Η Μικρασιατική καταστροφή είχε
επιφυλάξει, και για τους Έλληνες κατοίκους της Τρίγλιας, ( υπολογίζεται
ότι ο πληθυσμός της ήταν 6500 κάτοικοι, μεταξύ των οποίων λίγες δεκάδες
οικογένειες Τούρκων), όπως και για
το σύνολο του Ελληνισμού της Ιωνίας, τον σκληρό δρόμο του ξεριζωμού και της
προσφυγιάς
Με την έγκαιρη βοήθεια του Τριγλιανού εφοπλιστή Φίλιππου Καβουνίδη,
που έστειλε τα πλοία του, οι κάτοικοι της Τρίγλιας σώζονται στον διωγμό και
μεταφέρονται στην Ελλάδα. Με ενέργειες των αδελφών Σταυρίδη,
Τριγλιανών που πρόκοψαν στο εμπόριο στο Βουκουρέστι της Ρουμανίας,
απαλλοτριώθηκε το κτήμα Σκουζέ και οι Τριγλιανοί πρόσφυγες πεταμένοι, ως τότε,
από την μοίρα στις αποβάθρες του Πειραιά ή στους αμμόλοφους της Καλαμαριάς
απέκτησαν ένα τόπο να ξεκινήσουν τη νέα τους ζωή. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εκ
Τρίγλιας πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στη Ραφήνα αλλά και στη Νέα Τρίγλια
Χαλκιδικής. Οι δύο πόλεις σήμερα είναι αδελφοποιημένες.
Με τη παραχώρηση του κτήματος θα αρχίσει σύντομα η ανοικοδόμηση της Ραφήνας. Είναι 29 Αυγούστου του ΄23 (ένας χρόνος ακριβώς από τον διωγμό του΄22) και οι Τριγλιανοί φθάνουν στη Ραφήνα και στεγάζονται όπως-όπως σε αποθήκες του κτήματος Σκουζέ και σε αντίσκηνα που προσφέρουν οι Επιτροπές Περίθαλψης προσφύγων. Ο σημερινός οικισμός γύρω από τη πλατεία είναι χωράφια και επειδή τα υποστατικά και οι σκηνές δεν φθάνουν κουβαλούν ξυλεία για να κατασκευάσουν παράγκες. Παράλληλα ο Φίλιππος Καβουνίδης στέλνει το βαπόρι του «Ελλήσποντος» στη Τένεδο και παραλαμβάνει και άλλους Τριγλιανούς που παρέμεναν εκεί. Ο Σκουζές δεν ξεχνά τους κολίγους του και φροντίζει να αποκατασταθούν στη Ραφήνα όσοι το ήθελαν και μάλιστα σε κτήματα που εκείνος υπέδειξε ως εμφυτευτικά. Μέχρι το 1930 οι πρόσφυγες πέραν των άλλων αντιμετωπίζουν και τις συνέπειες από το έλος που υπάρχει στην εκβολή του ρέματος της Ραφήνας. Αρχές του 1924 ο αγγλικός οίκος «Χάμπρο», ύστερα από ανάθεση του Ελληνικού Δημοσίου αρχίζει να κτίζει τον συνοικισμό σε οικόπεδα των πεντακοσίων τετραγωνικών μέτρων, έργο που τέλειωσε τον χειμώνα 1926-27. Το 1929 συστήθηκε η Κοινότητα της Ραφήνας με μοναδικό σημαντικό οικισμό την εποχή εκείνη τη Διασταύρωση Ραφήνας, όπου πριν ακόμα έρθουν οι πρόσφυγες κατοικούσαν εκεί εργάτες λιγνιτωρυχείου . Το 1934 η Κοινότητα Ραφήνας απέκτησε ηλεκτροφωτισμό, δίκτυο ύδρευσης και έγιναν οι οριστικές διανομές γης, κλήρου. Το 1932 ιδρύθηκε και η ποδοσφαιρική ομάδα με την ονομασία «Αθλητική Ένωση Τριγλίας Ραφήνας». Το όνομα της ομάδας μαρτυρά και την πρώτη ονομασία του τόπου αυτού που οι πρόσφυγες, εις ανάμνηση της αλησμόνητης πατρίδας, την ήθελαν Τρίγλια και σε παρένθεση έθεταν το Ραφήνα. Έτσι και η σφραγίδα του Ταχυδρομείου αλλά και τα λεωφορεία έγραφαν «Τρίγλια (Ραφήνα)». Η διπλή ονομασία σταμάτησε το 1954 μετά από απόφαση του τότε Κοινοτικού Συμβουλίου. Διασταύρωση Ραφήνας (σύντομο
ιστορικό) Η Διασταύρωση (2,5 χλμ από το λιμάνι της Ραφήνας), όπως φαίνεται από το όνομά
της, αποτελεί σημείο συνάντησης δύο βασικών οδικών αξόνων, εκείνου που οδηγεί
προς Ραφήνα και εκείνου που οδηγεί στον Μαραθώνα. Η
ύπαρξη λιγνίτη στην περιοχή της Ραφήνας ήταν γνωστή τουλάχιστον από το 1878.
Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες μια επιχείρηση εκμετάλλευσης στη Διασταύρωση
Ραφήνας ξεκίνησε γύρω στα 1915-16 στα χρόνια του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου, όταν η
ζήτηση για ενεργειακές ύλες οδήγησε σε αύξηση των εκμεταλλεύσεων λιγνίτη. Ως
πρώτος διαχειριστής των κοιτασμάτων στη Διασταύρωση θεωρείται ο γιος του
Γερμανού μεταλλειολόγου Αιμίλιου Γρώμμαν, ο Γεώργιος.
Στην
απογραφή του 1889 αναφέρεται η Αραφήνα με 55
κατοίκους, 33 άρρενες και 22 θήλεις, ενώ στην απογραφή του 1920 παρουσιάζεται
με 136 κατοίκους, 115 άρρενες και 21 θήλεις. Η αύξηση του ανδρικού πληθυσμού
της περιοχής οφείλεται στα λιγνιτωρυχεία και είναι επίσημη ένδειξη της
παρουσίας ανθρακωρύχων στη Διασταύρωση. Η καταγωγή των ανθρακωρύχων πέρα από
την Εύβοια και τη Σέριφο ήταν από Ήπειρο , Κω και Κρήτη
Στις
4 του Δεκέμβρη οι λιγνιτωρύχοι πανηγύριζαν την προστάτιδα τους Αγία Βαρβάρα,
της οποίας το εκκλησάκι, πάνω στη λεωφόρο Μαραθώνος,
μαρτυρά ως σήμερα την παρουσία λιγνιτωρυχείων στη περιοχή. Ένα πανηγύρι
πραγματική λαοσύναξη καθώς συμμετείχαν και οι Τριγλιανοί και άλλοι Μεσογείτες. Το άλλο πανηγύρι για τους κατοίκους της
Διασταύρωσης, ήταν στις 26 Ιουλίου, της Αγίας Παρασκευής, πρόκειται για το
μικρό εκκλησάκι στην είσοδο σήμερα Καλλιτεχνούπολης. Η
λειτουργία των λιγνιτωρυχείων σταμάτησε το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1960.
Όμως οι περισσότεροι λιγνιτωρύχοι έμειναν στη περιοχή και στράφηκαν σε άλλα
επαγγέλματα(οικοδομή, καμίνια κλπ). Το Δημοτικό
σχολείο στη Διασταύρωση δημιουργήθηκε το 1957.Τον ίδιο χρόνο και η ποδοσφαιρική
ομάδα «Θύελλα». Ο Ι.Ν. της Αναλήψεως άρχισε να
οικοδομείται το 1970.
Σημαντικότατο ρόλο στην αλλαγή του ρυθμού της ζωής παίζουν οι παραθεριστές που χρόνο με τον χρόνο πύκνωναν δημιουργώντας νέους οικονομικούς πόρους για τους κατοίκους. Αρχίζουν να λειτουργούν ξενοδοχεία, πληθαίνουν τα εστιατόρια και ψαροταβέρνες, νοικιάζονται τα σπίτια για την καλοκαιρινή περίοδο, από το λιμάνι της Ραφήνας αρχίζουν τα πρώτα δρομολόγια προς Εύβοια, Άνδρο, Τήνο και ο χρωστήρας της ελπίδας αρχίζει να δίνει το χρώμα που με τον καιρό απέκτησε αυτή η πόλη. Η
Ραφήνα, συγκροτούμενη από τον παραθαλάσσιο προπολεμικό προσφυγικό «πυρήνα» και
πολλούς δορυφορικούς οικισμούς δεύτερης κατοικίας που αναπτύχθηκαν
μεταπολεμικά, παραμένει μέχρι και σήμερα μια περιοχή κυρίως παραθεριστικής
κατοικίας. Η έκταση της Ραφήνας είναι 18.979 στρέμματα.
Στοιχεία από www.marathonios.gr Σήμερα η Ραφήνα υπολογίζεται ότι έχει
ξεπεράσει τις 15.000 μόνιμους κατοίκους με πολλαπλάσιο αριθμό κατοίκων κατά τη
καλοκαιρινή περίοδο. Θεωρείται από τις σημαντικότερες πόλεις της Ανατολικής
Αττικής αφού συνεχίζει να αποτελεί μόνιμο πόλο έλξης για τις όμορφες παραλίες
της, το άφθονο πράσινο και το λιμάνι της έχει εξελιχθεί στο δεύτερο μετά τον
Πειραιά επιβατικό λιμάνι προς Κυκλάδες και Εύβοια.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
